Ooker's blog

Tôi và thế giới

Đàn ông nói “Uh”, đàn bà nói “Um”

1 Comment

Cách ngập ngừng là một dấu hiệu tinh tế cho biết tính cách và ý muốn nói của chúng ta.

Um, các câu. Tôi có một số điều muốn chia sẻ, và nói trước, đó là nó, uh, sẽ làm cho các cậu để ý kỹ hơn cách các cậu nói trong vài ngày tới.

Bạn có biết là khi bạn bắt đầu kiếm một từ, hoặc định nói một điều gì đó nhẹ nhàng hơn ý thật sự của bạn, hoặc đang cố gắng động não là bạn đã thật sự nói rồi không? Mỗi khi bạn nói “um” hay “uh” trong những trường hợp như vậy là có thể phụ thuộc vào việc bạn là nam hay là nữ.

Khi ta ngưng nói là lúc đó ta thật sự nói: “giống” như khi một giáo viên văn lớp tám sẽ nói với bạn, làm cho người nói có giọng trẻ và khác biệt (???), “kiểu như” thể hiện sự không chắc chắn. Nhưng theo như nhà ngôn ngữ học Mark Liberman, người làm tại trường Đại học Pennsylvania và blog trang Language Log, ngay cả sự khác biệt rất nhỏ như “um” và “uh” cũng cung cấp manh mối cho giới tính của người nói, khả năng ngôn ngữ và thậm chí là kinh nghiệm sống.

Trong phân tích của anh ấy, Liberman đã phân tích 14,000 cuộc nói chuyện qua điện thoại được ghi âm lại, trong đó bao gồm hơn 26 triệu từ và đến từ khoảng 12,000 người từ khắp nước Mỹ.

Vào thời điểm năm 2005, anh ấy đã thấy mức độ sử dụng “uh” tăng lên theo tuổi, nhưng tại bất kỳ độ tuổi nào, đàn ông luôn nói nhiều hơn phụ nữ. Trong khi đó, mức độ dùng “um” giảm theo tuổi, nhưng nữ lại nói nhiều hơn nam trong mỗi giai đoạn cuộc đời.


Mức độ sử dụng “Uh” và “Um” giữa đàn ông và phụ nữ

Tần số sử dụng uh/um, theo độ tuổi, tỉ lệ với tần số sử dụng mạo từ “the”. (Mark Liberman)

Một cách tổng quát, anh ấy thấy phụ nữ nói “um” nhiều hơn 22 phần trăm so với đàn ông, nhưng đàn ông nói “uh” nhiều gấp đôi so với phụ nữ. Một nghiên cứu năm 2011 của Eric Acton cho kết quả tương tự.

Khi hai giới tính nói chuyện với nhau, họ cố gắng đến với nhau: “Nam dùng uh ít hơn khoảng 14 phần trăm khi họ nói chuyện với nữ hơn là nói với nam, và nữ dùng uh nhiều hơn khoảng 20 phần trăm khi nói với nam hơn là nói với nữ”. Liberman viết. (Không có nhiều điều chỉnh như vậy với “um”.)

Cái Liberman tìm thấy, về cơ bản, là đàn ông trẻ tuổi nói chuyện giống như phụ nữ lớn tuổi.: “Tỉ lệ sử dụng “um” của đàn ông trẻ gần như giống với tỉ lệ dùng “um” ở phụ nữ lớn tuổi”.

Khó để xác định cái chính xác mà điều này nói về cách mà hai giới tính nghĩ về chính họ – hoặc lời của họ. Một bài báo năm 2001 tìm thấy đàn ông sử dụng tất cả các “bộ lọc ngôn ngữ” nhiều hơn so với phụ nữ. Nhưng một nghiên cứu công bố vào tháng sáu lại cho thấy trong khi đàn ông và phụ nữ nói “um” hoặc “uh” ngang nhau, phụ nữ lại nói “you know”, “lkie” và “I mean” nhiều hơn. Nghiên cứu đó gợi ý rằng người sử dụng những loại “từ diễn ngôn” (discourse marker) đó có nhiều đồng cảm và tận tâm hơn—hai đặc điểm mà phụ nữ thường được nghĩ sẽ biểu hiện do bị xã hội hóa (two traits women are often thought to be socialized to exhibit)

Liberman cũng chỉ ra rằng “um” và “uh” thể hiện tính lưu loát và thông minh khác nhau trong ngôn ngữ. “Người ta thường dùng UM khi họ đang suy nghĩ nên nói cái gì, và UH trong khi họ suy nghĩ nên nói như thế nào,” anh nói với tôi qua email. “Khi người ta già đi, họ gặp ít khó khăn hơn trong việc xác định phải nói cái gì (vì họ biết nhiều hơn), và nhiều khó khăn hơn trong việc nói như thế nào (vì họ biết nhiều từ và cụm từ cố định, và vì thế gặp khó khăn hơn trong việc chọn lựa). Kết quả là, về già người ta dùng ít UM và nhiều UH.”

Như vậy, có một giả thuyết là, “Tại bất kỳ độ tuổi (trưởng thành) nào, đàn ông có nhiều kinh nghiệm trong ngôn ngữ hơn phụ nữ, nên họ dùng UM và UH như thể họ lớn tuổi hơn,” anh nói. “HOẶC CÓ THỂ: Phụ nữ có nhiều thận trọng trong giao tiếp hơn đàn ông, vì thế có xu hướng ngưng lại trước khi quyết định mình sẽ nói điều gì; nhưng vì phụ nữ nói lưu loát hơn đàn ông, và vì thế ít khả năng ngưng lại để xác định từ cần dùng.”

Một nghiên cứu năm 2000 cho thấy người ta dùng “um” cho đoạn ngưng dài và “uh” cho đoạn ngưng ngắn, vì thế có lẽ phụ nữ có ý gợi ý một đoạn ngưng dài. Phụ nữ cũng dùng “những tiếng tán thành nho nhỏ” (assenting murmurs) nhiều hơn trong cuộc hội thoại—uh-huhs và mm-hmms—và họ cười nhiều hơn 60 phần trăm so với đàn ông. Có thể cái “um” với cái mmm dài, với sự cân nhắc cẩn trọng và với sự khôn khéo trong đó, đơn giản là sự mở rộng toàn bộ lòng chân thành của phụ nữ về mặt ngôn ngữ. Trong một phân tích về các từ và tiếng được dùng thường xuyên nhất ở các cuộc hội thoại giữa nam và nữ, Liberman thấy rằng thứ giúp phân biệt rõ nhất phụ nữ là “[tiếng cười]” và cho nam là “uh”. Các từ “gosh” và “goodness” có trong danh sách của nữ, trong khi “shit” thậm chí còn xuất hiện ở danh sách của nam.

 
Liberman ghi chú, điều này khớp với một nghiên cứu năm 2013 phân tích các bài viết trên Facebook của nam và nữ và thấy rằng nam có thể được nhận dạng bằng “fuck”, “wishes”, và “xbox”, trong khi nữ nổi bật với các từ như “shopping”, “excited” và “<3”.


Các từ trên Facebook có liên quan nhiều nhất, theo giới tính

Các từ có liên quan nhiều nhất tới các bài viết của nữ (trên) và nam trên Facebook.(PLoS)

Facebook dĩ nhiên không phải là nơi thể hiện tính một – một của lời nói thật, nhưng nó cho thấy ngay cả khi họ chỉ có một mình, đàn ông thường rất ít quan tâm đến việc biểu lộ hạnh phúc, sự dễ chịu hay “chúc phúc”.

Phụ nữ cũng có xu hướng tiên phong trong ngôn ngữ, mở ra nhiều sự thay đổi trong việc chọn từ một thời gian lâu trước khi đàn ông bắt đầu bắt kịp, Liberman nói. Vì thế cũng có thể “um” đang được sử dụng nhiều hơn “uh” cho tất cả mọi người, và phụ nữ chỉ đơn giản là đang dùng trước.

 
Có một chút sốc khi một số tật trong lời nói đã được nhắc đến trong các lời khuyên của Sheryl Sandberg cho nữ lãnh đạo là họ nên cười nhiều hơn và làm nhiều hơn cho cộng đồng hơn những đồng nghiệp nam của họ.
 
It’s a little shocking how reminiscent some of these verbal quirks are of Sheryl Sandberg’s admonishments to female leaders that they should smile more and act generally more communal than their male counterparts.

There’s probably no overcoming these little rhetorical flags for the long-term. (Going back to the eighth-grade teacher, remember how her threats to deduct points for every “like” in a class presentation only made you say it more?)

Still, I think it might be fun to try to speak like a man for a day. By which I mean, “Uh, I wish I could go play my fucking xbox.”

Dịch lại từ bài viết Men Say ‘Uh’ and Women Say ‘Um’ của tác giả Olga Khazan đăng trên tạp chí Atlantic, ngày 8/8/2014. http://www.theatlantic.com/health/archive/2014/08/men-say-uh-and-women-say-um/375729/

Advertisements

One thought on “Đàn ông nói “Uh”, đàn bà nói “Um”

  1. Pingback: Kinh nghiệm học tiếng Anh | Ooker's blog

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s